Polska fantastyka: 250 lat historii, idei i światów

Republika/sg

09-02-2026 12:25

Źródło: Materiały prasowe

W marcu 1776 roku ukazała się książka, od której wszystko się zaczęło. Powieść pn. „Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki” autorstwa Ignacego Krasickiego była pierwszą polską powieścią z elementami fantastyki. Z perspektywy 250 lat tamten moment nabiera szczególnego znaczenia – traktujemy go jako symboliczny początek polskiej fantastyki i dobry pretekst, by przyjrzeć się temu, jak przez wieki rozwijała się nasza wyobraźnia: od oświeceniowych opowieści, przez wizjonerskie idee Stanisława Lema, aż po światowy fenomen Wiedźmina.

Rok 2026 będzie to czas poświęcony świadomemu i uważnemu świętowaniu dorobku twórców, którzy na trwałe zapisali się w historii polskiej kultury. Powrót do dzieł Jerzego Żuławskiego, Stefana Grabińskiego, Janusza A. Zajdela, ale jednocześnie spojrzenie na autorów współczesnych – takich jak Jacek Dukaj czy Andrzej Sapkowski. Polska fantastyka to dziś znacznie więcej niż literatura: to także komiksy, filmy, gry wideo oraz niezwykle aktywna i zaangażowana społeczność fanów.

Akcja „250 lat polskiej fantastyki” nie mogłyby się odbyć bez wsparcia licznych instytucji i partnerów. Partnerem strategicznym wydarzenia została Polska Fundacja Fantastyki Naukowej - organizacja, która od lat promuje fikcję naukową i wspiera dialog na styku literatury i nauki. Do inicjatywy dołącza również miesięcznik Nowa Fantastyka – najstarsze w Polsce pismo poświęcone temu gatunkowi, miejsce debiutów wielu cenionych autorów. Partnerem obchodów jest także Fundacja im. XBW Ignacego Krasickiego. Za produkcję programów i podcastów odpowiada Endframe Media, zespół specjalistów z branży mediów i nowych technologii.

Szczególną rolę w jubileuszu odegrają media internetowe. Trzy popularne kanały na YouTube – „Piotr Gociek Zaprasza”, „Otwarte Komiksy” oraz „Się Zobaczy” – przygotowują autorski cykl materiałów poświęconych historii i przyszłości polskiej fantastyki. Tomasz Kołodziejczak, Łukasz Adamski i Piotr Gociek przypomną najważniejsze książki, komiksy i filmy, a także podpowiedzą, po które tytuły warto sięgnąć po raz pierwszy – albo wrócić do nich po latach, z nowym spojrzeniem.

Pierwsze materiały są już dostępne. Na kanale „Otwarte Komiksy” można obejrzeć odcinek „10 polskich komiksów fantastyczno-naukowych, które musisz przeczytać”, przygotowany przez Tomasza Kołodziejczaka. Z kolei na kanale „Piotr Gociek Zaprasza” czeka materiał „250 lat polskiej fantastyki. Od Krasickiego do Dukaja”. To dopiero początek całorocznych działań, które z jednej strony powracają do klasyki, a z drugiej odkrywają mniej znane, lecz niezwykle istotne rozdziały historii polskiej fantastyki.