Polska 24 grudnia – co wydarzyło się tego dnia

1287 - Armia mongolska pod dowództwem Nogaja rozpoczęła oblężenie Krakowa.

1473 - W Krakowie zmarł Jan Kanty, teolog, filozof, profesor Akademii Krakowskiej; kanonizowany w 1767 r.

1529 - Inkorporacja Mazowsza do Korony. Stało się to po śmierci ostatnich książąt mazowieckich.

1637 - Pisarz wojska zaporoskiego, Bohdan Chmielnicki, podpisał w Borownicy w imieniu Kozaków akt kapitulacji tzw. powstania Pawluka. Według zapisów traktatu rejestr kozacki ograniczono do 6 tysięcy żołnierzy.

1707 - We Wrocławiu zmarła księżniczka legnicko-brzeska Karolina Piastówna (Charlotte von Liegnitz-Brieg-Wohlau), ostatnia przedstawicielka dynastii Piastów.

1777 -  W Sokółce na Podlasiu urodził się Ludwik Adam Dmuszewski, aktor, reżyser, dramatopisarz, śpiewak; od 1827 r. jeden z dyrektorów Teatru Narodowego.

1784 - W Szczytnikach koło Kalisza urodził się Tomasz Łubieński, żołnierz i przedsiębiorca, szwoleżer gwardii Napoleona I, dowódca korpusu jazdy w czasie powstania listopadowego, współtwórca Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego.

1798 - W Zaosiu koło Nowogródka urodził się Adam Mickiewicz, czołowy twórca romantyzmu polskiego; autor „Ody do młodości”, „Ballad i romansów”, poematów historycznych „Grażyna” i „Konrad Wallenrod”, „Sonetów krymskich”, „Dziadów”, a także poematu „Pan Tadeusz, czyli Ostatni zajazd na Litwie”, autor broszury publicystycznej „Księgi narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego”, publicysta, działacz polityczny; jego ciało zostało przewiezione do Paryża i pochowane na cmentarzu w podparyskim Montmorency; w 1890 r. szczątki poety sprowadzono do Polski i złożono w krypcie na Wawelu.

1799 - W Tuhanowiczach urodziła się Maryla Wereszczakówna, szlachcianka, młodzieńcza miłość Adama Mickiewicza, upamiętniona w IV części „Dziadów” oraz wierszach „Do M***” i „Kurhanek Maryli”.

1807 - Dekretem Fryderyka Augusta I powołana została Rada Stanu Księstwa Warszawskiego.

1857 - W Warszawie zmarł Stanisław Jachowicz, bajkopisarz, pedagog.

1874 - W Woli Sękowej urodził się Adam Didur, śpiewak operowy, jestem z najsłynniejszych basów swojej epoki, występował w mediolańskiej La Scali, nowojorskiej Metropolitan Opera; organizator i pierwszy dyrektor Opery Śląskiej w Bytomiu.

1883 - W Starych Żukowicach koło Tarnowa urodził się Stefan Jaracz, aktor, reżyser, w latach 30. dyrektor warszawskiego teatru Ateneum; wystąpił m.in. w filmach „Księżna Łowicka” i „Jego wielka miłość”.

1884 - W Sieradzu urodził się Antoni Antoine Cierplikowski, słynny fryzjer stylista; jego paryski salon stał się zalążkiem międzynarodowego imperium fryzjerskiego; wśród klientek Antoine'a były najsłynniejsze aktorki i artystki: Marlena Dietrich, Greta Garbo, Josephine Baker, Pola Negri, Isadora Duncan, Mata Hari, Brigitte Bardot, a także koronowane głowy.

1886 - W Woli Przemykowskiej pod Brzeskiem urodził się Jan Stańczyk, działacz społeczny i polityczny, członek Polskiej Partii Socjalistycznej, sekretarz generalny Centralnego Związku Górników w latach 1925-39, minister pracy w emigracyjnych rządach Władysława Sikorskiego i Stanisława Mikołajczyka.

1890 - W Niepołomicach urodził się Walerian Czuma, żołnierz Legionów Polskich, dowódca oddziałów polskich na Syberii (1918-1920), generał WP; bohaterski dowódca obrony Warszawy we wrześniu 1939 r.

1898 - W Warszawie odsłonięty został pomnik Adama Mickiewicza.

1909 - We Lwowie urodził się Adam Rapacki, ekonomista, dyplomata i polityk, w PRL-u wieloletni minister spraw zagranicznych, autor planu utworzenia w Europie Środkowej strefy bezatomowej.

1912 - Urodził się kpt. Zdzisław Broński „Uskok”, następca mjr Hieronima Dekutowskiego „Zapory”, legendarny „Król Lubelszczyzny”, jeden z dowódców Polskiego Powstania Antykomunistycznego.

1920 - W Pyzdrach urodziła się Ewa Petelska, scenarzystka i reżyserka, żona Czesława Petelskiego, z którym nakręciła m.in. „Ogniomistrza Kalenia" (1961), „Kopernika" (1973), „Kazimierza Wielkiego" (1976) i „Bołdyna" (1982).

1922 - W teatrze „Reduta" w „Pastorałce" Leona Schillera zadebiutował na deskach teatralnych Aleksander Żabczyński.

1923 - W Albertynie urodził się Mikołaj Kozakiewicz, socjolog, polityk, działacz ruchu ludowego, marszałek Sejmu X kadencji.

1926 - W Mońkach na Podlasiu urodziła się Maria Janion, historyczka literatury, krytyczka literacka, znawczyni polskiego i europejskiego romantyzmu, profesor Instytutu Badań Literackich PAN.

1926 - We Lwowie zmarł Dawid Abrahamowicz, polityk konserwatywny, działacz społeczny, poseł do parlamentu wiedeńskiego, prezes Koła Polskiego w austriackiej Radzie Państwa, w latach 1907-1909 minister do spraw Galicji.

1926 - W Krasnymstawie urodził się Witold Pyrkosz, aktor, niezapomniany Pyzdra z „Janosika", Wichura z „Czterech pancernych i psa", Balcerek z serialu komediowego „Alternatywy 4", Duńczyk z z „Vabank” i senior rodu Mostowiaków w „M jak miłość".

1927 - W Wiśle spłonęła rezydencja prezydenta RP, modrzewiowy pałacyk myśliwski Fryderyka Habsburga. W miejscu spalonego pałacyku kilka lat później stanął nowy gmach, wg projektu Adolfa Szyszko-Bohusza.

1936 - W Warszawie urodził się Bogdan Miś, matematyk, dziennikarz, popularyzator nauki.

1943 - W Warszawie zmarł Stanisław Karpiński, ekonomista i polityk, minister skarbu w rządzie Ignacego Jana Paderewskiego, dyrektor Banku Polskiego.

1943 - W Pruszkowie, w niejasnych okolicznościach, zmarł Michał Znicz, aktor, reżyser, wystąpił m.in. w filmach „Pani minister tańczy", „Kłamstwo Krystyny" i „Żołnierz królowej Madagaskaru"; w czasie II wojny światowej przebywał przez pewien czas w warszawskim getcie.

1944 - 89 Polaków zostało zamordowanych przez UPA w Ihrowicy na Podolu.

1946 - W sowieckim więzieniu zmarł gen. Leopold Okulicki, ostatni Komendant Główny AK, skazany w moskiewskim procesie przywódców Polskiego Państwa Podziemnego; wg władz sowieckich przyczyną jego śmierci był paraliż i atak serca, część historyków twierdzi jednak, że równie prawdopodobne jest to, że gen. Okulicki zginął w wyniku egzekucji przeprowadzonej przez NKWD.

1948 - W Warszawie aresztowany został przez UB por. Jan Rodowicz „Anoda" - żołnierz Szarych Szeregów, oficer AK, bohater akcji pod Arsenałem; w czasie Powstania Warszawskiego walczył w batalionie „Zośka"; zginął w niejasnych okolicznościach 7 stycznia 1949 r. w budynku Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego podczas brutalnego śledztwa, miał 26 lat.

1955 - Uniwersytet Poznański zmienił nazwę na „Uniwersytet im. Adama Mickiewicza".

1956 - Rada Ministrów przyjęła uchwałę o utworzeniu ZOMO - Zmotoryzowanych Odwodów Milicji Obywatelskiej.

1957 - W Krakowie urodził się Piotr Kosiński, dziennikarz muzyczny, autor popularnej audycji radiowej „Noc Muzycznych Pejzaży", twórca wydawnictwa Rock-Serwis.

1961 - W Lublinie urodził się Marcin Świetlicki, poeta, prozaik, wokalista zespołów Świetliki oraz Czarne Ciasteczka.

1964 - W Warszawie urodziła się Anja Orthodox, wokalistka zespołu Closterkeller.

1967 - W Krotoszynie urodził się Adam Wiedemann, poeta, prozaik, krytyk muzyczny i literacki.

1974 - W Augustowie urodził się Adam Wysocki, kajakarz, czterokrotny olimpijczyk, dwukrotny mistrz świata i trzykrotny mistrz Europy.

1975 - Premiera filmu telewizyjnego Niespotykanie spokojny człowiek w reżyserii Stanisława Barei.

1979 - W Bukareszcie zmarł Stefan Norris, scenograf, autor dekoracji w ponad 100 polskich filmach zrealizowanych przed 1939 rokiem. W czasie II wojny światowej internowany w Rumunii, pozostał w niej do końca życia, realizując szereg projektów teatralnych i filmowych i pełniąc także funkcję dyrektora artystycznego rumuńskiego Teatru Narodowego.

1980 - Premiera pierwszego odcinka serialu telewizyjnego „Królowa Bona" w reżyserii Janusza Majewskiego, z Aleksandrą Śląską w roli tytułowej.

1981 - Stan wojenny: Zakończenie strajku okupacyjnego w kopalni „Ziemowit".

1984 - W Warszawie zmarł Kazimierz Krukowski, aktor, reżyser i konferansjer.

1984 - Premiera 1. odcinka serialu kostiumowego Rycerze i rabusie w reżyserii Tadeusza Junaka.

1992 - W Łodzi zmarł Wadim Berestowski, reżyser filmowy, autor m.in. „Dwóch brygad" (1950), „Tajemnicy dzikiego szybu" (1956) i szeregu filmów dla młodzieży.

1993 - W Łodzi zmarł prof. Andrzej Nadolski, historyk wojskowości, archeolog.

1997 - Premiera 1. odcinka serialu komediowego 13 posterunek w reżyserii Macieja Ślesickiego.

1998 - W Elektrowni Turów doszło do jednej z największych awarii w polskiej energetyce. Prawie całkowitemu zniszczeniu uległ blok energetyczny nr 5 o mocy 200 MW, uszkodzonych zostało wiele urządzeń sąsiednich jednostek wytwórczych, wyłączono większość generatorów, a w maszynowni wybuchł groźny pożar.

1999 - W Warszawie samobójstwo popełnił Tomasz Beksiński, dziennikarz radiowy, tłumacz, syn malarza Zdzisława Beksińskiego.

2004 - W Londynie zmarła Elwira Seroczyńska, łyżwiarka, wicemistrzyni olimpijska ze Squaw Valley (1960), mistrzyni świata (1962).

2006 - W Krakowie zmarł Tadeusz Chrzanowski, historyk sztuki, literat, publicysta „Tygodnika Powszechnego" i paryskiej „Kultury", wieloletni przewodniczący Społecznego Komitetu Zabytków Krakowa.

2011 - W Warszawie zmarł Michał Sumiński, dziennikarz, autor telewizyjnego programu „Zwierzyniec", podróżnik, autor książek o tematyce żeglarskiej.

2014 - W Warszawie zmarł Krzysztof Krauze, scenarzysta i reżyser, autor m.in. „Gier ulicznych" (1996), „Długu" (1999), „Mojego Nikifora" (2004).